Nhìn từ phía sau, một người ông đi dọc con đường rợp bóng cây, tay nắm tay đứa cháu nhỏ.

三代 · ba đời

“Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời.”

Lời ông bà ta có hai vế. Trang này nói về vế sau: cái khó không kéo dài đến ba đời.

Sandai là nơi để học những bước nhỏ giúp gia đình tiến lên: để dành sớm, bảo vệ lẫn nhau, thu xếp mọi việc đâu ra đấy.

Đọc miễn phí. Không có gì để mua. Không cần đăng ký.

Một câu nói, hai vế

富不过三代

Giàu không quá ba đời.

Đời thứ nhất làm ra. Đời thứ hai giữ gìn. Đời thứ ba, theo câu nói ấy, tiêu hết.

穷不过三代

Khó cũng không quá ba đời.

Có người bắt đầu. Có người tiếp bước. Đến đời thứ ba, gia đình đã đứng ở một chỗ mới.

Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời.

Ông bà ta đã gói cả hai vế vào một câu.

Câu tục ngữ không phải là lời hứa. Nhưng nó chứa một điều đúng: chỗ đứng của một gia đình không cố định. Mỗi đời lại làm nó đổi khác một chút.

  1. Cha mẹ bạnCha mẹ đã gánh gia đình đến được hôm nay.
  2. BạnBạn gánh hai thế hệ cùng một lúc.
  3. Con bạnCác con bắt đầu từ những gì bạn để lại.

Bạn, người ở giữa

Nếu bạn vừa lo cho con, vừa giúp đỡ cha mẹ, bạn là thế hệ ở giữa. Có người gọi đó là thế hệ bánh mì kẹp. Có thể bạn đã quen với những lúc như thế này:

Nhìn từ phía sau, một người phụ nữ đi trên con phố yên tĩnh rợp bóng cây, tay nắm tay một đứa trẻ nhỏ.
  • Học phí của con và tiền khám bệnh của cha mẹ đến cùng một tháng.
  • Lương về. Một tuần sau, phần lớn đã hết.
  • Bạn kiếm được nhiều hơn cha mẹ ngày xưa, vậy mà vẫn thấy chỉ cần một tháng không may là gặp khó.
  • Bạn muốn để dành. Nhưng lúc nào cũng có việc gấp hơn.
  • Trong nhà không ai nói đến chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn không thể đi làm.

Những điều này không có nghĩa là bạn kém chuyện tiền bạc. Chỉ có nghĩa là bạn đang gánh rất nhiều. Vì vậy, các bước dưới đây được cố ý chia thật nhỏ.

Bắt đầu sớm quan trọng hơn số tiền lớn

Một khoản nhỏ, để dành mỗi tháng trong nhiều năm, sẽ thành một khoản lớn. Không phải nhờ may mắn. Mà nhờ thời gian.

Hai bàn tay ấn chặt đất quanh một cây non xanh.

Tích tiểu thành đại.

Như ông bà ta nói: góp nhặt những cái nhỏ, lâu dần thành cái lớn.

Thử với con số của bạn

Nhập số tiền bất kỳ, theo đơn vị tiền của bạn.

Nhập một số tiền ở trên để xem tổng cộng.

Với máy tính bất kỳ: số tiền mỗi tháng × 12 cho một năm, × 60 cho năm năm, × 120 cho mười năm, × 240 cho hai mươi năm.

Đây chỉ là phép cộng đơn giản: số tiền của bạn × số tháng. Không tính lãi, không tính tăng trưởng, và không tính đến việc giá cả tăng lên. Đây là ví dụ minh họa, không phải dự báo và không phải lời khuyên.

  • Bắt đầu trước khi thấy sẵn sàng

    Khoản đầu tiên có thể rất nhỏ. Bắt đầu mới là phần khó.

  • Chuyển ngay khi nhận lương

    Để riêng khoản này ra trước, trước khi các khoản chi trong tháng kịp lấy mất.

  • Tăng lên khi lương tăng

    Mỗi năm thêm một chút. Bạn sẽ gần như không nhận ra.

Năm bài học, từng bài một

Mỗi bài đọc mất khoảng hai phút. Tuần này, hãy đọc một bài.

  1. 1

    Biết tiền đi đâu

    Không nhìn thấy thì không thể lèo lái.

    Đọc · 2 phút: Biết tiền đi đâu
    Một bàn tay đang viết vào cuốn sổ có dòng kẻ.

    Trong một tháng, hãy ghi lại tiền vào và tiền ra. Một cuốn sổ là đủ. Một ghi chú trên điện thoại cũng được.

    Chia thành ba phần: những gì gia đình phải trả (nhà ở, ăn uống, học hành, đi lại, cha mẹ), những gì bạn chọn trả, và những gì bạn giữ lại.

    Phần lớn mọi người sẽ thấy một hai chỗ rò rỉ mà trước đây không biết. Đó chính là mục đích. Không trách ai cả.

    Một bước nhỏ: Tối nay, hãy ghi lại những gì bạn đã tiêu hôm nay. Ngày mai lại ghi tiếp.

  2. 2

    Trước tiên, một khoản dự phòng

    Tiền cho một tháng không may, để ở chỗ bạn lấy được ngay.

    Đọc · 2 phút: Trước tiên, một khoản dự phòng

    Trước mọi kế hoạch lớn hơn, hãy lập một khoản dự phòng: tiền để riêng phòng khi mất việc, phải sửa chữa hay phải vào viện.

    Hãy nhắm tới số tiền đủ trả vài tháng những khoản gia đình phải trả. Nếu nghe còn xa, hãy bắt đầu với một tháng. Rồi đến tháng thứ hai.

    Để khoản này tách riêng khỏi tiền tiêu hằng ngày, ở một nơi an toàn và dễ lấy. Nó không ở đó để sinh lời. Nó ở đó để luôn có sẵn.

    Không có khoản dự phòng, mỗi chuyện bất ngờ đều thành một khoản nợ.

    Một bước nhỏ: Mở một chỗ riêng cho khoản này, và bỏ vào khoản nhỏ đầu tiên ngay kỳ lương này.

  3. 3

    Bảo vệ nguồn thu nhập nuôi cả nhà

    Hãy hỏi câu hỏi khó một lần, thật bình tĩnh: nếu mình không thể đi làm thì sao?

    Đọc · 2 phút: Bảo vệ nguồn thu nhập nuôi cả nhà

    Với phần lớn gia đình, thứ lớn nhất họ có không phải là căn nhà. Mà là khả năng kiếm tiền của một hoặc hai người.

    Bệnh tật, tai nạn hay một người qua đời có thể làm nguồn thu nhập ấy dừng lại. Bảo hiểm có mặt để chia sẻ rủi ro đó (ở một số nước còn có một hình thức theo luật Hồi giáo, gọi là takaful): nhiều người cùng góp một ít, để số ít người gặp chuyện không bị kiệt quệ.

    Trước hết, hãy tìm hiểu xem bạn đã có những gì: quyền lợi bảo hiểm từ nơi làm việc, và các chương trình y tế công hay an sinh xã hội ở nước bạn. Nhiều người có nhiều hơn, hoặc ít hơn, họ nghĩ.

    Bảo hiểm là một hợp đồng. Hợp đồng này do các công ty được cấp phép và các đại lý được cấp phép bán. Sandai không bán và không khuyên dùng loại nào. Nếu bạn xem xét một hợp đồng, hãy hỏi: nó chi trả những gì, khi nào nó không chi trả, và qua nhiều năm sẽ tốn bao nhiêu. Đọc kỹ trước khi ký.

    Một bước nhỏ: Hãy hỏi nơi làm việc xem hiện bạn đang có quyền lợi bảo hiểm gì. Ghi lại trên một trang giấy.

  4. 4

    Hai mục tiêu dài hạn: việc học của con và tuổi già của bạn

    Để dành cho tuổi già của chính mình là một món quà cho con.

    Đọc · 2 phút: Hai mục tiêu dài hạn: việc học của con và tuổi già của bạn
    Nhìn từ phía sau, một người đàn ông nắm tay một đứa trẻ nhỏ khi hai người cùng đi bộ.

    Có hai khoản chi rồi sẽ đến, và còn cách nhiều năm nữa: việc học của con, và những năm bạn không còn đi làm.

    Vì còn xa, chúng là những việc dễ bị gác lại nhất. Và cũng vì còn xa, bắt đầu sớm sẽ giúp ích nhiều nhất.

    Nhiều cha mẹ lo cho con trước và để tuổi già của mình sau cùng. Rồi con lớn lên và phải gánh cha mẹ, như bạn đang làm bây giờ. Để dành một phần cho những năm về sau của chính mình là cách để gánh nặng ấy dừng lại ở đời bạn.

    Hãy xem chương trình hưu trí hay quỹ hưu trí của nước bạn hiện đang giữ bao nhiêu đứng tên bạn. Rồi chọn một khoản nhỏ mỗi tháng cho từng mục tiêu, và để hai khoản tách riêng.

    Một bước nhỏ: Tìm bản sao kê mới nhất từ chương trình hưu trí hay quỹ hưu trí quốc gia của bạn. Xem số dư.

  5. 5

    Thu xếp mọi việc đâu ra đấy

    Để lại cho đời sau không chỉ là chuyện của người giàu. Đó là bàn giao mọi thứ cho gọn gàng.

    Đọc · 2 phút: Thu xếp mọi việc đâu ra đấy
    Bàn tay của một người trẻ hơn nắm lấy bàn tay của một người lớn tuổi.

    Khi một người mất đi mà không để lại gì bằng văn bản, gia đình thường phải lo giấy tờ nhiều tháng, có những tài khoản không ai mở được, và rất hay xảy ra cãi vã. Chuyện này xảy ra với cả những gia đình bình thường, không chỉ nhà giàu.

    Bốn việc sau đây giải quyết được phần lớn. Một bản di chúc, hoặc loại văn bản phù hợp ở nước bạn. Ghi tên người thụ hưởng cho các tài khoản, hợp đồng bảo hiểm và chương trình hưu trí, ở những nơi được phép. Một danh sách những gì bạn có và những gì bạn nợ, cùng nơi để giấy tờ. Và một cuộc nói chuyện với gia đình, để không ai bất ngờ.

    Quy định về thừa kế khác nhau tùy nước và tùy tôn giáo. Ở một số nơi, luật đặt sẵn phần chia cố định. Luật sư, hoặc cơ quan có thẩm quyền ở nước bạn, có thể cho bạn biết điều gì áp dụng cho bạn. Sandai thì không thể.

    Bạn không cần giàu mới làm được việc này. Bạn chỉ cần một buổi chiều và một cuộc nói chuyện thật lòng.

    Một bước nhỏ: Viết một trang: bạn có gì, để ở đâu, cần gọi cho ai. Cho một người biết trang giấy ấy để ở đâu.

Nhìn từ phía sau, một cặp vợ chồng lớn tuổi đi dọc một con phố cổ ngập nắng.

Tự kiểm tra gia đình trong 2 phút

Bảy câu hỏi. Hãy trả lời thật lòng: không ai thấy câu trả lời của bạn. Không có gì được lưu và không có gì được gửi đi. Mọi thứ chỉ nằm trên điện thoại của bạn.

Dưới đây là bảy câu hỏi. Với mỗi câu “chưa”, bước nhỏ cần làm được ghi ngay bên cạnh.

  1. Bạn có biết đại khái tháng trước gia đình đã chi tiêu bao nhiêu không?

    Ghi lại chi tiêu trong một tháng. Bài 1

  2. Gia đình bạn có thể xoay xở một tháng mà không có thu nhập của bạn không?

    Bắt đầu một khoản dự phòng với một số tiền nhỏ. Bài 2

  3. Bạn có biết mình có quyền lợi bảo hiểm gì nếu bị ốm hoặc không thể đi làm không?

    Hỏi nơi làm việc xem bạn có quyền lợi bảo hiểm gì, rồi ghi lại. Bài 3

  4. Bạn có đều đặn để dành cho việc học của con không?

    Chọn một khoản nhỏ mỗi tháng cho việc học của con. Bài 4

  5. Ngoài phần bị trừ vào lương, bạn có để dành cho tuổi già của chính mình không?

    Xem số dư trong chương trình hưu trí của bạn. Rồi tự thêm một khoản nhỏ mỗi tháng. Bài 4

  6. Bạn đã ghi lại bằng văn bản ai sẽ nhận gì, theo cách luật nước bạn yêu cầu chưa?

    Tìm hiểu nước bạn dùng loại văn bản nào. Hỏi luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền. Bài 5

  7. Có người bạn tin tưởng biết giấy tờ và tài khoản của bạn để ở đâu không?

    Viết một danh sách một trang, và cho một người biết nó để ở đâu. Bài 5

Bài tự kiểm tra này là công cụ học tập chung. Nó không xét đến hoàn cảnh riêng của bạn, và không phải là lời khuyên.

Sandai là gì, và không phải là gì

Sandai là

  • Một nơi để học. Những bài học ngắn về tiền bạc gia đình, bằng lời lẽ dễ hiểu.
  • Đọc miễn phí, không cần đăng ký.
  • Viết cho những gia đình đi làm bình thường ở Malaysia, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan.

Sandai không phải là

  • Không phải ngân hàng, công ty bảo hiểm hay công ty đầu tư. Chúng tôi không giữ tiền của ai.
  • Không phải lời khuyên cá nhân. Chúng tôi không biết hoàn cảnh của bạn, nên không thể bảo bạn nên làm gì hay nên mua gì.
  • Không phải người bán hàng. Chúng tôi không giới thiệu sản phẩm, công ty hay khoản đầu tư nào, và không hứa hẹn bất kỳ kết quả nào.

Ai đứng sau trang này

Sandai là một dự án mới và vẫn đang được thành lập. Thông tin công ty sẽ được đăng ở đây khi công ty được đăng ký.

Ảnh chụp trên trang này là ảnh có sẵn từ thư viện ảnh, còn các hình vẽ là tranh minh họa. Những người trong ảnh không phải là khách hàng của Sandai và không có bất kỳ liên hệ nào với dự án này.

Đọc thông tin quan trọng

Đặt câu hỏi

Có điều gì trên trang này chưa rõ? Có chủ đề nào bạn muốn có một bài học? Hãy viết cho chúng tôi. Chúng tôi đọc mọi tin nhắn.

Chúng tôi không thể đưa ra lời khuyên cá nhân, và sẽ không bao giờ trả lời bằng một sản phẩm để bạn mua.

Chúng tôi chỉ dùng thông tin của bạn để trả lời bạn. Chúng tôi không bán thông tin, và không thêm bạn vào danh sách gửi thư.

Chỉ để chúng tôi có thể trả lời bạn.

Tự kiểm tra Bài học